Frits Disco, een 'buitenkamper'

Uit: Oorlog in het Paradijs (dvd, 2010)

 

Frits Disco had een mooi leventje voor de oorlog. Hij woonde met zijn ouders en zijn drie broertjes en zusje Marise in een groot huis in een Europese wijk van Makassar, de grootste stad van het eiland Celebes, dat tegenwoordig Sulawesi heet. Ze hadden overal personeel voor, zelf hoefden ze niet veel te doen - ze ware rijk.

De verandering was groot toen de Japanners in maart 1942 het land kwamen bezetten. Frits had een Nederlandse vader en een Indische moeder, hij was een halfbloed. Daarom hoefde hij niet, zoals de blanke Nederlanders, in een kamp, maar het gezin moest wel het mooie huis uit. Ze gingen naar een plantage in de bergen, een fruitbedrijf. Daar moesten ze in een heel klein hutje wonen. Frits Disco zegt over die tijd: "Eigenlijk zaten we ook in het kamp, maar we zaten aan de andere kant van het prikkeldraad." Deze zogenoemde 'buitenkampers' hadden het niet makkelijk tijdens de oorlog. Ze zaten tussen de Japanners en de Indonesische bevolking in en werden door allebei als vijanden behandeld.

De vader van Frits zat wél in een kamp.  Zijn moeder was de hele oorlog ziek, ze kon niet voor haar gezin zorgen. De kinderen moesten zelf maar zien hoe ze aan eten kwamen. Dat lijkt misschien heel spannend, rondzwerven in de bossen om eten te zoeken, vissen vangen die je daarna roosterde boven een vuurtje. Maar de kinderen werden één voor één ziek. Ze kregen malaria en hebben zeker twee jaar ernstig honger geleden. Ze waren niets meer waard toen de Japanners zich overgaven in augustus 1945. Vader Disco kwam terug, maar hij was voor Frits een vreemde geworden. Het gezin was bang voor roversbenden die het op blanken hadden gemunt. Ze gingen (terug) naar Nederland. Toen Frits Disco op de boot stond en Nederlands-Indië langzaam zag verdwijnen... toen kwamen de tranen.

De dvd 'oorlog in het Paradijs' is een uitgave van het Indisch Herinneringscentrum. Getuigen van de Tweede Wereldoorlog in voormalig Nederlands-Indië vertellen hierop hun verhaal.

Een animatie toont in grote lijnen alle gebeurtenissen in het gebied tussen 1942 en 1949. Eén van de geïnterviewden is cabaretier Diederik van Vleuten, die het aangrijpende oorlogsverhaal van zijn oudoom Jan en oudtante Aukje vertelt. De dvd is verspreid op scholen in het voortgezet onderwijs. Belangstellenden kunnen de dvd nog bestellen bij het Indisch Herinneringscentrum.