Politiek-militair


Pearl Harbor

Met een verrassingsaanval op de Amerikaanse marinebasis Pearl Harbor in Hawaï opent Japan op 7 december 1941 de strijd tegen de westerse mogendheden. Een dag later verklaren Amerika, Groot-Britannië en Nederland (vanuit Londen) de oorlog aan Japan. In dezelfde maand bundelen de westerse mogendheden hun militaire krachten in het ABDA-Command.


Inval in Nederlands-Indië

In januari 1942 overmeestert Japan het eiland Tarakan, voor de kust van Borneo, om daarna de andere eilanden van de archipel te bezetten. KNIL-detachementen verweren zich. Na de slag in de Javazee, die op 28 februari 1942 eindigt met een nederlaag van de geallieerde vloot onder schout-bij-nacht Karel Doorman, landen de Japanse troepen op 1 maart op Java, het laatste bolwerk. Gevechten tussen het Japanse leger en het Koninklijk Nederlands Indisch Leger (KNIL) volgen.


Japans bestuur

Het KNIL capituleert op 8 maart 1942 waarna Nederlands-Indië onder Japans militair bestuur komt. De Japanners militariseren de samenleving. Jonge Indonesiërs worden getraind in (para)militaire organisaties als de PETA, en komen als hulpsoldaten (heiho’s) in dienst van de Japanners.


Indische regering

De Indische regering wijkt uit naar Australië en vestigt zich in Brisbane. Ook een deel van het KNIL gaat naar Australië en bestrijdt Japan van daaruit, samen met de Australiërs. Het KNIL staat onder Amerikaans opperbevel van generaal Douglas MacArthur. De Koninklijke Marine wijkt uit naar Ceylon (het huidige Sri Lanka).


Capitulatie Japan

In de loop van 1945 verloopt de Japanse strijd minder voortvarend. De Japanse bezetter benadert Indonesische nationalisten, die zich willen voorbereiden op Indonesische onafhankelijkheid. Het Japanse legerhoofdkwartier belooft de nationalistische leiders Soekarno en Hatta dat Japan de onafhankelijkheid van Indonesië zal erkennen. De oorlog duurt uiteindelijk tot 15 augustus 1945, de dag waarop Japan zich aan de geallieerde strijdkrachten overgeeft.